3 January 2018

Λιάνα Σακελλίου: Όπου φυσά γλυκά η αύρα

Νύχτα σε νησί, με τον αέρα να βουίζει πάνω από μια έρημη ακτή, κι ένα αμυδρό φως να δημιουργεί έναν αχνό φωτεινό κύκλο, μέσα στον οποίο ίσα που διακρίνονται ανθρώπινες, φασματικές μορφές. Αυτή η εικόνα μου ήρθε στο μυαλό μόλις έπιασα στα χέρια μου την ποιητική συλλογή της Λιάνας Σακελλίου Όπου φυσά γλυκά η αύρα και άρχισα να διαβάζω τα εξαιρετικά και πολύ ιδιαίτερα αφηγηματικά ποιήματά της. Και ήταν μια εικόνα που με ακολουθούσε σε όλη τη διάρκεια της ανάγνωσης, ακόμα και όταν έφτασα στο τέλος. Ο κόσμος των ποιημάτων της είναι μαγευτικός και ταυτόχρονα τόσο αληθινός και οικείος. Αν έχεις μνήμες από νησί, γίνεται ακόμα πιο συναρπαστικός. Αλλά και αν δεν έχεις, η ποιήτρια, όντας και η ίδια μέρος αυτού του κόσμου, σε κάνει κοινωνό του με τρόπο μαγικό και σου τον συστήνει με αμεσότητα, συγκίνηση και νοσταλγία.

Στο ποίημά του On the grasshopper and cricket, ο Τζον Κιτς λέει, The Poetry of earth is never dead (Η ποίηση της γης δεν πεθαίνει ποτέ). Παραφράζοντας λίγο τον στίχο, θα έλεγα, η ποίηση που αναδύεται από έναν τόπο δεν πεθαίνει ποτέ. Η ποίηση που αφορά ανθρώπους που πέρασαν από έναν τόπο και άφησαν το στίγμα τους είτε μέσα από μαρτυρίες είτε από αντικείμενα ή γεγονότα που είχαν μεγαλύτερη ή μικρότερη σημασία, αυτή η ποίηση με τον διαχρονικό και ενίοτε ιστορικό της χαρακτήρα, μένει πάντα ζωντανή.

Ο τόπος χαρακτηρίζεται από τους ανθρώπους του, αποκτά υπόσταση και ζωή μέσα από την καθημερινότητά τους, τις περιπέτειές τους, τις δημιουργίες τους. Οι άνθρωποι αφήνουν το αποτύπωμά τους που μένει ανεξίτηλο, και κάθε νέα γενιά, κάθε νέα εποχή, προσθέτει και κάτι δικό της και μέρα με τη μέρα, χρόνο με τον χρόνο, σχηματίζεται ο χάρτης των ανθρώπων που έζησαν κατά καιρούς σε ένα μέρος, διαμορφώνοντας την ανθρωπογεωγραφία τους, με τα ήθη, τα έθιμα, όλα τα χαρακτηριστικά της.

Η ποιητική συλλογή της Λιάνας Σακελλίου Όπου φυσά γλυκά η αύρα, είναι εμπνευσμένη από τον Πόρο, εστιασμένη στο νησί και θεματολογικά αφιερωμένη σ’ αυτό. Μέσα από τα θεματικά ποιήματά της, που όλα γυρίζουν πίσω σε άλλες εποχές, ανασυντίθεται μια μεγάλη και πολυσύνθετη τοιχογραφία ανθρώπων, ηθών, γεγονότων.

Ο εύηχος και ατμοσφαιρικός τίτλος της συλλογής ακούγεται σαν τραγούδισμα, είναι σαν να σε τυλίγει όντως με την αύρα και τους θαλασσινούς ήχους του όμορφου νησιού, του συνδυασμένου για την ποιήτρια με μνήμες, μαρτυρίες, προσωπικές υποσχέσεις. Η εικόνα στο εξώφυλλο, η φωτογραφία της Elena Sheehan που δείχνει ένα λευκό καλό φόρεμα (ίσως νυφικό;) μέσα σε ζελατίνα, αντιπροσωπεύει όλες αυτές τις αναμνήσεις, τις πολύτιμες και μοναδικές, που όλοι μας έχουμε και πρέπει να διαφυλάσσονται και να μένουν κλεισμένες κάπου μέσα μας σαν σημείο αναφοράς. Ή απλά για να μας συνδέουν με το παρελθόν, με τόπους και οικείους ανθρώπους που αγαπήσαμε, αλλά και που γνωρίσαμε μέσα από το έργο τους ή από αφηγήσεις άλλων και δικές τους μαρτυρίες.

Το εξώφυλλο είναι ασπρόμαυρο, σαν τις παλιές φωτογραφίες. Όλοι μας έχουμε παλιές φωτογραφίες, που πολλές φορές απεικονίζουν πρόσωπα που δεν τα ξέρουμε, προγόνους μακρινούς. Κοιτάζοντάς τις, είναι σαν να συνδεόμαστε με το παρελθόν, με τις ρίζες μας. Διαβάζοντας τα ποιήματα της Λιάνας Σακελλίου, είναι σαν να ξεφυλλίζουμε ένα άλμπουμ με παλιές φωτογραφίες. Και βλέποντάς τις μία μία, μαθαίνουμε τις γοητευτικές ιστορίες τους.

Ο χρόνος επιτέλους δικός μας.
Ακούω με προσοχή τις ιστορίες των άλλων.
Γύρω μας ερημιά.
(Εις Άδου κάθοδος)

Η ποιήτρια ακούει τις ιστορίες, τις αφουγκράζεται και τις μετουσιώνει σε  ποίηση. Ιστορίες που θα μπορούσαν να είναι μικρά αφηγήματα, ή εικόνες μέσα σ’ ένα φωτογραφικό λεύκωμα, βρίσκουν όμως μια ιδανική έκφραση μέσα από τον ποιητικό λόγο, παίρνουν μια άλλη διάσταση – απευθύνονται στο συναίσθημα του αναγνώστη, τον ωθούν να ανατρέξει σε δικές του ανάλογες αναμνήσεις και παραστάσεις.

Οι ήρωές της, άλλοτε καθημερινοί και άλλοτε εξέχοντες, κάποιοι συγγενικά της πρόσωπα, έχουν εξίσου ουσιαστικό ρόλο. Δίνεται η ίδια συναισθηματική βαρύτητα και στον ζωγράφο που:

βάφει την κρήνη, τα κελιά
σαν ιταλική αγροικία κυανά,
στη σκεπή ρίχνει την πρασινάδα
τριανταφυλλένια η κόρη
ο άγγελος μαβής με λύρα
και όσο διαρκεί η μουσική
ανοίγει τον κρίνο
η πηγή
(Ο Παρθένης επισκέπτεται το μοναστήρι)

Αλλά και στον μετανάστη που μας αφηγείται την πολυτάραχη ιστορία της ζωής του:

Ταξίδεψα πίσω στον Νέο Κόσμο.
Δεν περιπλανήθηκα.
Στο ίδιο μέρος ταβερνιάρης.
Έγινα στοιχειό
και κανείς δεν μ’ έβλεπε
για να με σώσει.
(Με θέα τη θάλασσα)

Ο λόγος της Λιάνας Σακελλίου είναι απλός και στιβαρός, λυρικός και συνάμα ρωμαλέος. Τα ποιήματά της είναι πλημμυρισμένα από συναισθήματα που όμως διοχετεύονται με έναν τρόπο κάθε άλλο παρά τυπικό ή αναμενόμενο. Είναι ποιήματα που και αξίζει και επιβάλλεται να διαβαστούν πολλές φορές, καθώς η κάθε καινούρια ανάγνωση μπορεί να φέρει στην επιφάνεια μια νέα λεπτομέρεια, μια νέα αναφορά, να δημιουργήσει μια καινούρια εικόνα, να φωτίσει μια άλλη οπτική γωνία. Η ποιήτρια αγαπάει τον τόπο για τον οποίο γράφει, αγαπάει τους ανθρώπους που σχετίζονται με αυτόν, και με την ίδια αγάπη περιβάλλει και τις λέξεις που χρησιμοποιεί για να κάνει τις περιγραφές της. Και δημιουργεί με τις λέξεις αυτές συνθέσεις με υψηλή αισθητική και ποιητική αξία. Διαθέτει την ευθύτητα και τον άμεσο συμβολισμό του Τ. Σ. Έλιοτ, συνδυάζοντας την περιγραφικότητα με την αλληγορία:

Τι είναι λοιπόν το σπίτι αυτό;
Τα νούφαρα στη στέρνα
τόσο κοντά, τόσο κοντά στη θάλασσα;
Και τόση άμμος
και τόσα ονόματα
έχει μια σκάλα
ένα λυχνάρι
κι εξαρτάται από τηλέφωνα
η άφιξή της;
(Γαλήνη – Ο τελευταίος πορθμός)

Το μεσογειακό στοιχείο είναι έντονο, καθώς και οι επιρροές από τη Δύση. Όλα τα επιμέρους στοιχεία εναρμονίζονται τέλεια και εναλλάσσονται στους στίχους και τις στροφές αποτυπώνοντας εικόνες, συναισθήματα, αναπολήσεις, όνειρα, κυριολεκτικά και νοερά ταξίδια. Συχνά η φύση επιστρατεύεται για να παραλληλιστεί με τις εσωτερικές, και όχι μόνο, αναζητήσεις του ανθρώπου:

Αντί για την πόλη
ζω ελεύθερος στα κωνοφόρα.
Κι όπως οι αφηγήσεις
καταλήγουν σε συμπέρασμα,
έχουν ένα νόημα,
βραδιάζει
και φτάνω κάτω από το φύλλωμα
στον βυθό.
(Παλάτια)

Η ποιητική συλλογή είναι χωρισμένη σε έξι ενότητες με πολύ χαρακτηριστικούς για το περιεχόμενο και με δυνατούς συμβολισμούς τίτλους: Το Αθάνατο Νερό, Πηγές, Χρώματα Εμπιστοσύνης, Με Θέα Τη Θάλασσα, Παλάτια, Εργόχειρο Ιδιωτικής Αξίας. Διαβάζοντας τα ποιήματα, ακόμα κι αν δεν έχεις επισκεφθεί το νησί του Πόρου, βλέπεις μπροστά σου τα μέρη, τα σπίτια, την εξοχή. Τα αρώματα του λεμονοδάσους ενώνονται με την αύρα της θάλασσας και δημιουργούν μια ατμόσφαιρα μυστηριακή, μια μυσταγωγία στην οποία συμμετέχεις με όλες σου τις αισθήσεις. Η ομορφιά του τόπου και η γοητεία των ανθρώπων του αποτελούν ένα πρώτης τάξεως υλικό, που συχνά γίνεται πηγή έμπνευσης και δημιουργίας:

Τα ρόδια μας έγιναν πίνακες
(Το μοίρασμα των καρπών)

Είναι και τα ποιήματα ζωντανοί πίνακες ζωγραφικής, υπέροχες ελαιογραφίες – μια σειρά από απεικονίσεις προσώπων και περιστατικών. Δεν είναι τυχαίο ότι σε αρκετά ποιήματα η θεματολογία έχει να κάνει με τη ζωγραφική. Μαζί με τη θάλασσα και το υδάτινο στοιχείο γενικότερα, είναι από τα θέματα που συναντάμε πιο συχνά στη συγκεκριμένη ποιητική συλλογή.

Άλλοτε πάλι, οι πρωταγωνιστές θυμίζουν τους καλυμμένους με λάβα κατοίκους της Πομπηίας. Σαν tableaux vivants, ίσως και μέρη σκηνικών που έχουν παγώσει στον χρόνο. Κλεισμένα μέσα στον φακό μιας φωτογραφικής μηχανής ή απεικονισμένα στον καμβά ή το χαρτί, κέρδισαν μια θέση στην αθανασία. Σαν σκόρπιες σελίδες ενός παλιού ημερολογίου, που ανακαλύπτεις κρυμμένο σε μια σοφίτα, με χωμένα ανάμεσα στα φύλλα του ξεραμένα λουλούδια και μικρά ενθύμια – μικρά αλλά τόσο πολύτιμα. Πρόσωπα περνούν πίσω από τα παραπετάσματα που ανεμίζουν στα ανοιχτά παράθυρα. Έρχονται στο μυαλό εικόνες που έχουμε δει σε καρτ-ποστάλ ή σε ταινίες εποχής. Φθινοπωρινές βόλτες σε παραλίες με τον αέρα να αναταράζει την άμμο, περιπλανώμενοι θίασοι τσίρκων με παλαιστές, ακροβάτες, θαυματοποιούς.

[…] γλαδιόλες, τριαντάφυλλα, γαρίφαλα
κι η παραλία με κόσμο, άρματα
και ορχήστρες και κατεβάζαμε
καρέκλες απ’ τα σπίτια και να!
η ευωδιαστή παρέλαση
(Ανθεστήρια)

Και παρακάτω στο ίδιο ποίημα, η ομορφιά, η ευαισθησία, η συγκίνηση κυριαρχούν:

Τα κύματα μπερδεύεις με τον ουρανό –
Χειμώνας ήδη, παίζεις με τα χρωματιστά
μολύβια και με ρωτάς, πετάω ή κολυμπώ;
Φτιάχνεις ξανά το δρόμο, σου απαντώ,
με τ’ άνθη.

Άλλοτε οι εικόνες ξεφεύγουν, γίνονται ονειρικές ή ακόμα και οραματικές:

Τον ζωγράφο συνοδεύουν πλάσματα του βυθού
Και τα μαλλιά του πράσινα μακραίνουν
(Merci pour le beau séjour)

Άλλοτε πάλι, με άλλες αφορμές, οι στίχοι γίνονται εσωτερικές εξομολογήσεις:

Έχεις το θάρρος να μετρήσεις τώρα
τους ανθρώπους που αγάπησες;
(Το βιβλίο επισκεπτών της)

Ενώ μέσα από μια θαλασσινή εικόνα, η αλληγορία και η πικρή διαπίστωση ταυτίζονται οριστικά και αμετάκλητα:

Ο βυθός έχει αλλάξει.
Αυτά έχουν πια χαθεί.
(Στιλπνό)

Ωστόσο όλα καταλήγουν στον ίδιο παρονομαστή:

Πρόσωπα εναλλασσόμενα αφηγούνται κουβέντες
που έγιναν στο ίδιο μέρος από ανθρώπους που έχουν φύγει.
(Cadenza)

Και κάπως έτσι, ‘όπως φυσά γλυκά η αύρα’ στον Αργοσαρωνικό, φέρνοντας τις μυρωδιές από άλλες εποχές και τις μνήμες από ανθρώπους των οποίων η προσωπική, ιδιαίτερη αύρα πλανιέται ακόμα στο νησί, κλείνει ένα ταξίδι νοερό μεν αλλά τόσο ζωηρά παρουσιασμένο. Η Αρτσία, η Κάρμεν, ο Σκαρλάτος, ο Παρθένης, ο Σπυρίδων, η Ειρήνη, η Ματίνα, η Νίνα, δεν άφησαν ποτέ τον τόπο αυτόν. Εξακολουθούν να περιφέρονται σαν άυλες μορφές στα μέρη όπου έζησαν και τα οποία είναι φορτισμένα με την παρουσία και την ανάμνησή τους.

Έχοντας όλοι και όλα σαν οριστική επισφράγιση τη μητέρα, που είναι, στην ουσία, η ίδια η ζωή:

Στην Ανατολή βρήκα χαλιά με το
Δέντρο της Ζωής υφασμένο μέσα τους.
Ήταν μηλιά εκείνο.
Είχε στρογγυλούς κόκκινους καρπούς.

Κάτω απ’ το παχύ φύλλωμά του
Βρισκόταν πάντα η μητέρα μου.
(Το Δέντρο της Ζωής)


Δημοσιεύτηκε στο DIASTIXO τον Ιανουάριο του 2018
http://diastixo.gr/kritikes/poihsh/8751-opou-fisa-glika-i-avra

20 December 2017

Θοδωρής Παπαϊωάννου: Σιλουανή

Με κινητήριο μοχλό τη δύναμη της φιλίας και σταθερή αναφορά την αγάπη για την ελληνική φύση, η Σιλουανή, η κεντρική ηρωίδα του Θοδωρή Παπαϊωάννου στο ομώνυμο πρώτο μυθιστόρημά του για παιδιά και εφήβους, μας συστήνεται με τον πιο γοητευτικό τρόπο. Τη γνωρίζουμε πρώτα μέσα από τα μάτια του Κωστή και της Διαμαντίας, των δύο ξαδερφιών της που μαζί με τους γονείς τους πηγαίνουν να περάσουν τις καλοκαιρινές τους διακοπές στο σπίτι της οικογένειάς της στο βουνό. Στη συνέχεια γίνεται η πρωταγωνίστρια καθώς με τη γενναιότητα, την αποφασιστικότητα και την οξυδέρκειά της μυεί τα δύο παιδιά στην συναρπαστική καθημερινότητά της, όπου κυριαρχεί η διαδραστικότητά της με την εξοχή και τους θησαυρούς της.

Ο Κωστής και η Διαμαντία είναι παιδιά της πόλης. Δίδυμα αδέρφια, μέλη μιας συνηθισμένης αστικής οικογένειας, που αγαπούν την τεχνολογία και τις ανέσεις που αυτή συνεπάγεται. Η προοπτική των καλοκαιρινών διακοπών στο βουνό, σ’ ένα μέρος απομακρυσμένο από τον ‘πολιτισμό’, φαντάζει στα μάτια τους σαν μια αγγαρεία, κάτι που δέχονται να κάνουν αναγκαστικά, ακολουθώντας τους γονείς τους. Ωστόσο φτάνοντας εκεί, και κυρίως μετά τη συνάντηση με την ξαδέρφη τους που φαίνεται τόσο διαφορετική σε όλα, αρχίζουν σιγά σιγά να αλλάζουν γνώμη, να αναθεωρούν τις απόψεις τους και να ανακαλύπτουν τον εαυτό τους.

Μέσα από μια σειρά συναρπαστικές περιπέτειες, όπου άλλοτε κυριαρχεί η δράση, άλλοτε η συναισθηματική και κοινωνική αφύπνιση και άλλοτε η οικολογική συνείδηση, η Διαμαντία και ο Κωστής αλλά και η Σιλουανή επανεκτιμούν τις αξίες της ζωής, τη φιλία, την αλληλεγγύη και την προσφορά. Μια ιστορία από το παρελθόν με κακή κατάληξη αλλά και με σημαντικά μαθήματα ζωής, η αναμέτρηση με μια παρέα νταήδων, η εξόρμηση σε μια σπηλιά, η παρακολούθηση της ζωής μιας αρκούδας, η συμμετοχή σ’ ένα τοπικό πανηγύρι, είναι εμπειρίες και γεγονότα που θα αλλάξουν και τους τρεις. Γιατί και η Σιλουανή, από την πλευρά της, βρίσκει στήριγμα στα ξαδέρφια της. Την απόφαση να αντιμετωπίσει τους νταήδες του χωριού την παίρνει όταν είναι και τα ξαδέρφια της εκεί. Όπως η Σιλουανή εμπνέει τα ξαδέρφια της, έτσι κι εκείνα την εμπνέουν, αν και η δική τους επιρροή δεν φαίνεται τόσο κατάφωρα επειδή είναι πιο έμμεση και συναισθηματική κυρίως. Ενώ τα δίδυμα επηρεάζονται πιο φανερά από τη Σιλουανή, κάτι που αντικατοπτρίζεται στην αλλαγή των συνηθειών και τη μετατόπιση των ενδιαφερόντων τους. Άλλωστε και τα δύο αδέρφια είχαν μέσα τους όλα τα στοιχεία που τους επέτρεψαν να εναρμονιστούν με τη ζωή στο βουνό. Το περιβάλλον της πόλης ήταν που είχε αλλάξει τον τρόπο σκέψης τους και είχε στρέψει το ενδιαφέρον τους σε άλλα πράγματα, στα εφήμερα υλικά αγαθά. Με το που βρίσκονται στο κατάλληλο περιβάλλον, ξυπνάει μέσα τους η αγάπη για τη φύση, η ανάγκη για επικοινωνία μαζί της.

Ο συγγραφέας, εκπαιδευτικός στο επάγγελμα (έχει μεγάλη σημασία αυτό, καθώς το αντικείμενο της δουλειάς του έχει να κάνει άμεσα με παιδιά, επομένως είναι σε θέση να γνωρίζει την ψυχοσύνθεσή τους και να ακτινογραφεί τις αντιδράσεις τους – άλλωστε όπως σημειώνει στο οπισθόφυλλο του βιβλίου, την έμπνευση για τη ‘Σιλουανή’ την άντλησε από μια μαθήτριά του με αυτό το όνομα), πλάθει την κεντρική του ηρωίδα με φροντίδα και αγάπη, τονίζοντας τα στοιχεία του χαρακτήρα της που την κάνουν ξεχωριστή. Σχεδόν τα πάντα που αφορούν τη Σιλουανή είναι μαγικά, ακόμα και το πώς ήρθε στον κόσμο ή πώς πήρε το όνομά της. Ό,τι σχετίζεται μ’ εκείνη χαρακτηρίζεται και από κάτι μεταφυσικό. Παρ’ όλα αυτά, είναι γήινη και αληθινή – και στο τέλος της μέρας, δεν είναι και τόσο διαφορετική από τα ξαδέρφια της. Η ουσιαστική διαφορά της είναι ότι εκείνη ακολούθησε τους φυσικούς νόμους και δεν άφησε να την αλλοτριώσει η ενασχόλησή της με πράγματα που θα την απομάκρυναν από τη φύση και τα θαύματά της. Σε απόλυτη συνάρτηση με το πολύ ταιριαστό όνομά της (το ‘Σιλουανή’ προέρχεται από τον Silvanus, θεότητα των δρυμών των Λατίνων), είναι ένα παιδί του βουνού, της εξοχής. Επικοινωνεί με τη φύση γύρω της μ’ έναν ιδιαίτερο τρόπο. Παρατηρεί τις μικρές λεπτομέρειες που μπορεί να περάσουν απαρατήρητες από κάποιον με συνηθισμένο βλέμμα. Γι’ αυτήν, οι πυγολαμπίδες που φωτίζουν το σκοτάδι την ίδια ώρα κάθε απόγευμα, είναι ένα θέαμα μοναδικό, το οποίο δεν χάνει ποτέ. Έχει μεγάλη καρδιά και ξεχωρίζει ενστικτωδώς το καλό από το κακό. Ξέρει καλά ότι ο εκκεντρικός Σώκος, που όλοι θεωρούν τρελό, είναι απόλυτα λογικός. Μπορεί να διακρίνει τα καλά στοιχεία που κρύβει ο νταής Γιώργης πίσω από την αγένεια και την αγριάδα που χρησιμοποιεί σαν άμυνα για να καλύπτει συναισθηματικά κενά και να επιβάλλεται σε όσους θεωρεί πιο αδύναμους. Με τον αυθόρμητο και δοτικό της χαρακτήρα, βγάζει το καλό από όλους όσους συναναστρέφεται.

Η ‘Σιλουανή’ είναι το χρονικό ενός καλοκαιριού που δεν θα είναι το ίδιο για κανέναν από τους ήρωες. Ακόμα και οι γονείς των παιδιών, αν και δε συμμετέχουν στις δραστηριότητές τους, επηρεάζονται κι εκείνοι από την αρμονία και την ατμόσφαιρα ευτυχίας που κάθε μέρα γίνεται όλο και πιο δυνατή. Κανείς βέβαια δεν αλλάζει εντελώς, κάτι τέτοιο είναι πολύ δύσκολο να γίνει. Η αλλαγή έχει να κάνει με την ανακάλυψη και την αποδοχή άλλων πτυχών του εαυτού μας των οποίων την ύπαρξη αγνοούσαμε ή για τις οποίες αδιαφορούσαμε. Όλα αυτά τα στοιχεία συμπληρώνουν την προσωπικότητα του κάθε ανθρώπου και την ολοκληρώνουν. Ο Κωστής και η Διαμαντία αναπόφευκτα θα επανέλθουν στις συνήθειές τους γυρίζοντας στην πόλη και στον συνηθισμένο τρόπο ζωής τους, ωστόσο οι εμπειρίες που αποκόμισαν από τις διακοπές στο βουνό αποτελούν και για τους δύο μια πολύτιμη παρακαταθήκη από την οποία θα αντλούν ενέργεια, δύναμη, ιδέες και έμπνευση όποτε το έχουν ανάγκη. Μετά το τέλος κάθε περιπέτειας, βλέπουν και τα αντίστοιχα όνειρα. Άλλες φορές αυτά σχετίζονται με ό,τι είδαν και έζησαν μέσα στη μέρα, άλλοτε έχουν χαρακτήρα, θα λέγαμε, προφητικό και προμηνύουν κάτι που πρόκειται να συμβεί την επόμενη μέρα. Από ένα σημείο και πέρα, προστίθενται και τα όνειρα της Σιλουανής. Αυτό υποδεικνύει τον στενό και στέρεο δεσμό που χτίζουν τα τρία ξαδέρφια μέσα από την συντροφικότητα και την αλληλεγγύη που χαρακτηρίζει τη σχέση τους.

Με την καθαρότητα του λόγου και την αμεσότητα των χαρακτήρων, η ‘Σιλουανή’, είναι ένα πολύ ωραίο ανάγνωσμα για παιδιά και εφήβους (και όχι μόνο), με την ασπρόμαυρη εικονογράφηση της Ντανιέλας Σταματιάδη να θυμίζει σκίτσα σε ημερολόγιο – σε συσχετισμό και με την δεύτερη πρωταγωνίστρια του βιβλίου, τη Διαμαντία, που όλες τις νέες εμπειρίες και τις περιπέτειες που ζει τις αποτυπώνει σε ζωγραφιές στο σημειωματάριό της. Είναι όμως και ένα εξαιρετικά χρήσιμο βιβλίο. Αναδεικνύει με τρόπο λυρικό και συνάμα εύληπτο την ανάγκη της ‘συνομιλίας’ του ανθρώπου με τη φύση και φωτίζει όλα τα καλά συνεπακόλουθα των δραστηριοτήτων που σχετίζονται με αυτήν. Οι μικροί πρωταγωνιστές γίνονται κοινωνοί γεγονότων τα οποία, μέσα στο αστικό πλαίσιο που είχαν συνηθίσει τα παιδιά, θα φαίνονταν ασήμαντα ή και θα περνούσαν απαρατήρητα, ωστόσο είναι ιδιαίτερα σημαντικά για την φυσική αλυσίδα και, κατά συνέπεια, για την ευρύτερη έννοια της φύσης που περιλαμβάνει και το ανθρώπινο στοιχείο. 



Δημοσιεύτηκε στο DIASTIXO τον Δεκέμβριο του 2017
http://diastixo.gr/kritikes/efivika/8621-silouani